Kosovski Srbi izmedju teritorijalnog i  institucionalnog integriteta
April 10, 2018
0

Želim da se na početku razumemo. Nisam stručnjak za Kosovsko pitanje. Nisam pravnik, već sociolog, koji je na poziv jedne NVO sa severa Kosova uradio lokalne planove za transparetnost i integritet za sve četri opštine.

U još jednim odsudnim danima dosta se priča o Zajednici opština sa srpskom većinom  na Kosovu (zvaničan naziv), odnosno Zajednica srpskih opština (nezvaničan naziv) valja skrenuti pažnju na sadržaj kosovskog Zakona o lokalnoj samoupravi, zakon kojim je regulisana pravna osnova za udruživanje opština na Kosovu.  Sa sadržajem ovog zakona upoznao sam se 2015. godine. Tada sam pravio lokalne planove za transparetnost i integritet za četri opštine na severu Kosova u okviru projekta koji je realilzovao Centar za zastupanje demokratske kulture iz Kosovske Mitrovice. Pomenuti zakon je deo Paketa iz 2008. godine čiji je bio autor finski diplomata Marti Ahtisari koji je bio specijalni izaslanik generalnog sekretara UN za pregovore o budućem statusu Kosova. Može reći da je Mahti Ahtisari (pra)rarodonačelnik Zajednice opština sa srpskom većinom. Briselski sporazum je (samo) međunarodna potvrda obaveze koju kosovske vlasti imaju prema srpskoj zajednici na Kosovu.

Imajući to u vidu, proces osnivanja Zajednice srpskih opština već mogao da bude gotov.To pomenuti zakon garantuje. U prilog tome ide i činjenica da u Briselskom sporazumu, u formi koji je javnosti dostupan, piše ono što piše u Zakonu o lokalnoj samoupravi. Članovi Zakona 29, 30, 31 i 32 jasno govore pod kojim uslovima se mogu udruživati opštine. Isto se može videti u dokumentu sa kosovske strane.

Asocijacija kosovskih opština, koja se u Briselskom sporazumu navodi kao poredbena sa Zajednicom opštiina za srpskom većinom (član 3 Briselskog sporazuma), ima predsednika, potpredsednika, skupštinu i veće. Ova asocijacija osnovana je po članu 31 Zakona o lokalnoj samoupravi. Statutom Kosovske asocijacije opština (član 3) se navode ciljevi i zadaci u oblastima koje je i sam Briselski soprazum naveo kao prioritne: urbanizam, privredna, nauka, kultura, zdravstvo i obrazovanje. Kao alat za ostvarivanje svojih interesa Kosovska asocijacija ima na raspolaganju između ostalog: saradnju opština, davanje mišljenja i sugestija na zakonske i podzakonske akte, pružanje organizacione i pravne pomoći organima opština, zastupanje pred stranim institucijama i međunarodnim organizacijama.

Nadležnosti koje garantuje Briselski sporazum opštinama sa srpskom većinom  na Kosovu nalaze se u Zakonu o lokalnoj samoupravi. Ekonomski, odnosno urbani i ruralni razvoj su deo izvornih nadležnosti (član 17), dok su isključivo predlaganje komandira policijske stanice, obrazovanje, školstvo i kultura, u kojoj je naznačeno očuvanje nasleđa Srpske pravoslavne crkve, deo proširenih nadležnosti, koje imaju samo opštine sa srpskom većinom (član 19). Proširene nadležnosti u oblasti sekundarne zdravstvene zaštite, kojim su  opštine Severna Mitrovica, Gračanica i Štrpce ovlašćene su da obezbede sekundarnu zdravstvenu zaštitu, uključujući registrovanje i izdavanje licenci zdravstvenim ustanovama, zapošljavanje zdravstvenih radnika, isplatu plata i obuku zdravstvenih radnika i onih koji su zaposleni u administraciji su regulisane članom 20.

Proširena nadležnost u visokoškolskom obrazovanju je definisane članom 21. Njime je opština Severna Mitrovica ovlašćena da obezbedi visoko obrazovanje, uključujući registraciju i izdavanje licenci obrazovnim ustanovama, zapošljavanje nastavnog kadra, isplatu plata i obuku nastavnog i administrativnog osoblja. Članom 22 sve opštine u kojima su Srbi u većini imaju ovlašćene da obavljaju poslove iz oblasti kulture, uključujući zaštitu i unapređivanje srpskog i drugog verskog i kulturnog nasleđa na teritoriji opštine, kao i pružanje podrške lokalnim verskim zajednicama u skladu sa važećim zakonom. Ovaj član daje mogućnost kulturne saradnje sa drugim opštinama. I na kraju,  opštine sa srpskom većnom imaju isključivo pravo predlaganja kandidata za izbor komadira policijske stanice opštine u skladu sa kosovskim Zakonom o policiji.

Zakon o lokalnoj sammoupravi garantuje pravo Srbiji da (transparentno) pruža finansijsku i tehničku pomoć, ukjučujući pomoć u stručnom osoblju i opremi, opštinama, a sve u cilju realizacije poslova iz oblasti opštinskih nadležnosti (član 30.2). Ako se ovome doda Sporazum o pravosuđu, koji garantuje etničku raspodelu funkcija u pravosuđu na severu Kosova, otvara se pitanje, šta je to što bi Srbi na Kosovu imali više, čak i da je Kosovo deo Srbije kao autonomna pokrajina po modelu više od autonomije, manje od nezavisnosti,koji su zagovarali protivnici Ahtisarijevog plana?

Sve napred navedeno govori da je  srpskoj zajednici priznata politička autonomija, odnosno mogućnost da autonomno formuliše, realizuje i ostvaruje svoje interes i da za to ima finansijsku podršku iz Srbije i saradnju sa lokalnim samoupravama i institucijama iz Srbije. Da bi politička autonomija Srba na Kosovu bila održiva potrebno je da iz Srbije dobije podršku u formi institucionalnog i profesionalnog integriteta. To znači da se prekine sa praksom netransparentne raspodele novca i dobara bilo da su u pitanju redovna primanja ili “projekti”.

Ako se ovako stvari postave suštinski gubitnik u ovom procesu je partijska birokratija, ljudi koji je svoje karijere iz(gradili) na partijskom radu, a ne na jačanju integriteta institucija bilo onih u srpskom ili/i kosovskom sistemu. Njihov cilj je uvek bio da svoje interese očivaju zagovaranjem sveto-teritorijalnog koncepta integriteta. Zahtevi za dodatnu institucionalizaciju su zahtevi za očuvanje njihovih položaja, sinekura i uticaja u srpskoj zajednicom držaci je kao robom. Nije jasno zašto je u Briselskom sporazumu definisano da Vlada Kosovom Uredom ureduje osnivanje ZSO, kada je to regulisano Zakonom o lokalnoj samoupravi.

Da se na radi o neargumentovanoj spekulaciji govori podatak da pomenuti lokalni planovi za unapređenje transparetnosti i integriteta u četri opštine severnog Kosova, a koji sadrže dobru praksu Grada Niša, čekaju više od dve godine na usvajanje. Pomenuti planovi su usklađeni sa Zakonom o lokalnoj samoupravi i Briselskim sporazumom. To je primer  međuopštinske saradnje opštin sa srpskom većinom na Kosovu i gradova i opština u Srbiji koji imaju razvijene mehanizme borbe protiv korupcije koji su obaveza u okviru Akcionog plana za Poglavlje 23. .

Da sumiramo.Srpskoj strani je neprijatno da se poziva na Ahtisarijev paket iz 2008. godine, koji je odbacila. S druge strane, albanskoj strani je teško da svojoj (nacionalnistički orijentisanoj) javnosti saopšti da je pristajući na etnickie principe pri rasporadeli funkcija u pravosuđu uz proširene nadležnosti u Zakona o lokalnoj samoupravu pristala na međunarodno priznatu političku autonomiju Srba na Kosovu koju Briselski sporazum garantuje, autonomiju čija je pravna osnova Zakon o lokalnoj samoupravi, koji Srbima garantuje pravo udruživanja, zaštite svojim interesima i podršku iz Srbije, kao i povezivanje sa gradovima i opštinama iz Srbije.

Autor: Zoran Gavrilović, sociolog, osnivač Integrista

In yet another crucial day, there is a lot of talk about the Community of Serb-majority municipalities in Kosovo (the official name), also known as the Association of Serb Municipalities (unofficial name), to draw attention to the content of the Kosovo Law on Local Self-Government, a law that regulates the legal basis for association of municipalities in Kosovo. I became introduced to this law in 2015. At that time, I was involved in development of local plans for transparency and integrity for the four municipalities in the north of Kosovo, through a project realized by the Center for the Representation of Democratic Culture from Kosovska Mitrovica. The law itself constitutes a part of the 2008 Package, authored by Finnish diplomat Martti Ahtisaari, who acted as a Special Envoy of the UN Secretary General for negotiations on the future status of Kosovo. One could say that Mahti Ahtisaari is the initiator of the Community of Serb-majority municipalities, while the Brussels Agreement is (merely) an international confirmation of the obligation that the Kosovo authorities have towards the Serb community in Kosovo.

Taking this into account, the process of establishing the Community of Serb Municipalities could already have been finished, as the law prescribes. This is supported by the fact that the Brussels agreement, in the form that is available to the public, repeats the statements written in the Law on Local Self-Government. Articles 29, 30, 31 and 32 clearly state under which conditions municipalities can be merged. The same can be seen in the corresponding document from the Kosovo side.
The Association of Kosovo Municipalities, which is listed in the Brussels Agreement as comparable with the Community of Serb Municipalities (Article 3 of the Brussels Agreement), has the President, the Vice-Presidents, the Assembly and the Council. This association was founded under Article 31 of the Law on Local Self-Government. The Statute of the Kosovo Association of Municipalities (Article 3) lists the objectives and tasks in areas that the Brussels Agreement itself has identified as priority: urbanism, economy, science, culture, health and education. As a tool for realizing its interests, the Kosovo Association has at its disposal, among others: cooperation of municipalities, provision of opinions and suggestions on legislation proposed, provision of organizational and legal assistance to municipal authorities, representation before foreign institutions and international organizations.

Extended competencies in the field of secondary health care, by which the municipalities of Mitrovicë / Mitrovica, Gračanica and Štrpce are authorized to provide secondary health care, including the registration and licensing of health facilities, the employment of health workers, payment of wages and training of health workers and those employed in the administration are regulated by Article 20.
Extended jurisdiction in higher education is defined in Article 21. It is the municipality of North Mitrovica that is authorized to provide higher education, including the registration and issuance of licenses to educational institutions, employment of teaching staff, payment of salaries and training of teaching and administrative staff.

According to article 22, all the municipalities in which the Serbs are in the majority have the authority to handle cultural affairs, including the protection and promotion of Serbian and other religious and cultural heritage in the territory of the municipality, as well as providing support to local religious communities in accordance with the applicable law. This article gives the possibility of cultural cooperation with other municipalities. Finally, municipalities with Serbian majority have the sole right to nominate candidates for the selection of heads of municipal police stations, in accordance with the Kosovo Police Law.
The Law on Local Self-Government guarantees the right of Serbia to provide (transparent) financial and technical assistance, including assistance to professional staff and equipment, to the municipalities, in order to facilitate the realization of tasks in the area of municipal competencies (Article 30.2). If this is added to the Judicial Agreement, which guarantees the ethnic distribution of functions in the judiciary in the north of Kosovo, the question arises: what is it that the Serbs in Kosovo, even if Kosovo is part of Serbia as an autonomous province by model more than autonomy, less than independence, advocate by opposing of Ahtisaari’s plan?
All the above states that the Serbian community had been recognized political autonomy, that is, the possibility to autonomously formulate and realize its interest, and to have financial support from Serbia, including cooperation with local self-governments and institutions from Serbia. In order for the political autonomy of the Serbs in Kosovo to be sustainable, it is necessary to receive support from Serbia in the form of institutional and professional integrity. This means that the practice of non-transparent distribution of money and goods would have to stop, whether in the case of regular income or “projects”.
If such things become an essential loss in this process, it is the party bureaucracy, people who have made their careers out of (building on) party work, rather than strengthening the integrity of institutions of those in the Serbian or Kosovo system. Their goal was always to foster their interests by advocating a sacred territorial integrity concept. Requests for additional institutionalization are requirements for the preservation of their position, sinecures and influence in the Serbian community as a slave. It is not clear why in the Brussels agreement it is defined that the Government of Kosovo regulates the establishment of the ZSO by the Office of the Government, when regulated by the Law on Local Self-Government.
That this is an unspecified speculation is the fact that the aforementioned local plans for improving transparency and integrity in four municipalities in northern Kosovo, which contain good practice of the City of Nis, are waiting for more than two years for adoption. These plans are in line with the Law on Local Self-Government and the Brussels Agreement. This is an example of inter-municipal cooperation of Serb-majority municipalities in Kosovo and cities and municipalities in Serbia that have developed anti-corruption mechanisms that are an obligation under the Action Plan for Chapter 23.
To summarize, the Serbian side is embarrassed to refer to the 2008 Ahtisaari package, which it rejected. On the other hand, it is difficult for the Albanian side to declare to its (nationalist-oriented) public that adhering to ethnic principles in the disposition of functions in the judiciary, with extended competencies in the Law on Local Self-Government, has agreed to the internationally recognized political autonomy of the Serbs in Kosovo, which the Brussels Agreement guarantees, autonomy whose legal basis is the Law on Local Self-Government, which guarantees the right of association for Serbs, protects its interests and support from Serbia, and links with cities and municipalities from Serbia.
Author: Zoran Gavrilović, sociologist, founder of Integrist.

 


Odgovorite

Morate biti prijavljeni da ostavite komentar.