Kosovski Srbi izmedju teritorijalnog i  institucionalnog integriteta
April 10, 2018
0

Želim da se na početku razumemo. Nisam stručnjak za Kosovsko pitanje. Nisam pravnik, već sociolog, koji je na poziv jedne NVO sa Severa Kosova uradio lokalni plan za transparetnost i integritet za četri opštine.

U još jednim odsudnim danima dosta se priča o Zajednici opština sa srpskom većinom  na Kosovu (zvaničan naziv), odnosno Zajednica srpskih opština (nezvaničan naziv) valja skrenuti pažnju na sadržaj kosovskog Zakona o lokalnoj samoupravi, zakon kojim je regulisana pravna osnova za udruživanje opština na Kosovu.  Sa sadržajem ovog zakona upoznao sam se 2015. godine. Tada sam pravio lokalne planove za transparetnost i integritet za četri opštine na severu Kosova u okviru projekta koji je realilzovao Centar za zastupanje demokratske kulture iz Kosovske Mitrovice. Pomenuti zakon je deo Paketa iz 2008. godine čiji je bio autor finski diplomata Marti Ahtisari koji je bio specijalni izaslanik generalnog sekretara UN za pregovore o budućem statusu Kosova. Može reći da je Mahti Ahtisari (pra)rarodonačelnik Zajednice opština sa srpskom većinom. Briselski sporazum je (samo) međunarodna potvrda obaveze koju kosovske vlasti imaju prema srpskoj zajednici na Kosovu.

Imajući to u vidu, proces osnivanja Zajednice srpskih opština već mogao da bude gotov.To pomenuti zakon garantuje. U prilog tome ide i činjenica da u Briselskom sporazumu, u formi koji je javnosti dostupan, piše ono što piše u Zakonu o lokalnoj samoupravi. Članovi Zakona 29, 30, 31 i 32 jasno govore pod kojim uslovima se mogu udruživati opštine. Isto se može videti u dokumentu sa kosovske strane.


Asocijacija kosovskih opština, koja se u Briselskom sporazumu navodi kao poredbena sa Zajednicom opštiina za srpskom većinom (član 3 Briselskog sporazuma), ima predsednika, potpredsednika, skupštinu i veće. Ova asocijacija osnovana je po članu 31 Zakona o lokalnoj samoupravi. Statutom Kosovske asocijacije opština (član 3) se navode ciljevi i zadaci u oblastima koje je i sam Briselski soprazum naveo kao prioritne: urbanizam, privredna, nauka, kultura, zdravstvo i obrazovanje. Kao alat za ostvarivanje svojih interesa Kosovska asocijacija ima na raspolaganju između ostalog: saradnju opština, davanje mišljenja i sugestija na zakonske i podzakonske akte, pružanje organizacione i pravne pomoći organima opština, zastupanje pred stranim institucijama i međunarodnim organizacijama.

Nadležnosti koje garantuje Briselski sporazum opštinama sa srpskom većinom  na Kosovu nalaze se u Zakonu o lokalnoj samoupravi. Ekonomski, odnosno urbani i ruralni razvoj su deo izvornih nadležnosti (član 17), dok su isključivo predlaganje komandira policijske stanice, obrazovanje, školstvo i kultura, u kojoj je naznačeno očuvanje nasleđa Srpske pravoslavne crkve, deo proširenih nadležnosti, koje imaju samo opštine sa srpskom većinom (član 19). Proširene nadležnosti u oblasti sekundarne zdravstvene zaštite, kojim su  opštine Severna Mitrovica, Gračanica i Štrpce ovlašćene su da obezbede sekundarnu zdravstvenu zaštitu, uključujući registrovanje i izdavanje licenci zdravstvenim ustanovama, zapošljavanje zdravstvenih radnika, isplatu plata i obuku zdravstvenih radnika i onih koji su zaposleni u administraciji su regulisane članom 20.

Proširena nadležnost u visokoškolskom obrazovanju je definisane članom 21. Njime je opština Severna Mitrovica ovlašćena da obezbedi visoko obrazovanje, uključujući registraciju i izdavanje licenci obrazovnim ustanovama, zapošljavanje nastavnog kadra, isplatu plata i obuku nastavnog i administrativnog osoblja. Članom 22 sve opštine u kojima su Srbi u većini imaju ovlašćene da obavljaju poslove iz oblasti kulture, uključujući zaštitu i unapređivanje srpskog i drugog verskog i kulturnog nasleđa na teritoriji opštine, kao i pružanje podrške lokalnim verskim zajednicama u skladu sa važećim zakonom. Ovaj član daje mogućnost kulturne saradnje sa drugim opštinama. I na kraju,  opštine sa srpskom većnom imaju isključivo pravo predlaganja kandidata za izbor komadira policijske stanice opštine u skladu sa kosovskim Zakonom o policiji.

Zakon o lokalnoj sammoupravi garantuje pravo Srbiji da (transparentno) pruža finansijsku i tehničku pomoć, ukjučujući pomoć u stručnom osoblju i opremi, opštinama, a sve u cilju realizacije poslova iz oblasti opštinskih nadležnosti (član 30.2). Ako se ovome doda Sporazum o pravosuđu, koji garantuje etničku raspodelu funkcija u pravosuđu na severu Kosova, otvara se pitanje, šta je to što bi Srbi na Kosovu imali više, čak i da je Kosovo deo Srbije kao autonomna pokrajina po modelu više od autonomije, manje od nezavisnosti,koji su zagovarali protivnici Ahtisarijevog plana?

Sve napred navedeno govori da je  srpskoj zajednici priznata politička autonomija, odnosno mogućnost da autonomno formuliše, realizuje i ostvaruje svoje interes i da za to ima finansijsku podršku iz Srbije i saradnju sa lokalnim samoupravama i institucijama iz Srbije. Da bi politička autonomija Srba na Kosovu bila održiva potrebno je da iz Srbije dobije podršku u formi institucionalnog i profesionalnog integriteta. To znači da se prekine sa praksom netransparentne raspodele novca i dobara bilo da su u pitanju redovna primanja ili “projekti”.

Ako se ovako stvari postave suštinski gubitnik u ovom procesu je partijska birokratija, ljudi koji je svoje karijere iz(gradili) na partijskom radu, a ne na jačanju integriteta institucija bilo onih u srpskom ili/i kosovskom sistemu. Njihov cilj je uvek bio da svoje interese očivaju zagovaranjem sveto-teritorijalnog koncepta integriteta. Zahtevi za dodatnu institucionalizaciju su zahtevi za očuvanje njihovih položaja, sinekura i uticaja u srpskoj zajednicom držaci je kao robom. Nije jasno zašto je u Briselskom sporazumu definisano da Vlada Kosovom Uredom ureduje osnivanje ZSO, kada je to regulisano Zakonom o lokalnoj samoupravi.

Da se na radi o neargumentovanoj spekulaciji govori podatak da pomenuti lokalni planovi za unapređenje transparetnosti i integriteta u četri opštine severnog Kosova, a koji sadrže dobru praksu Grada Niša, čekaju više od dve godine na usvajanje. Pomenuti planovi su usklađeni sa Zakonom o lokalnoj samoupravi i Briselskim sporazumom. To je primer  međuopštinske saradnje opštin sa srpskom većinom na Kosovu i gradova i opština u Srbiji koji imaju razvijene mehanizme borbe protiv korupcije koji su obaveza u okviru Akcionog plana za Poglavlje 23. .

Da sumiramo.Srpskoj strani je neprijatno da se poziva na Ahtisarijev paket iz 2008. godine, koji je odbacila. S druge strane, albanskoj strani je teško da svojoj (nacionalnistički orijentisanoj) javnosti saopšti da je pristajući na etnickie principe pri rasporadeli funkcija u pravosuđu uz proširene nadležnosti u Zakona o lokalnoj samoupravu pristala na međunarodno priznatu političku autonomiju Srba na Kosovu koju Briselski sporazum garantuje, autonomiju čija je pravna osnova Zakon o lokalnoj samoupravi, koji Srbima garantuje pravo udruživanja, zaštite svojim interesima i podršku iz Srbije, kao i povezivanje sa gradovima i opštinama iz Srbije.

Autor: Zoran Gavrilović, sociolog, osnivač Integrista

UZBUNJIVAČI ZA INTEGRITET IZBORNOG PROCESA
March 22, 2017
0
Truba

PODRŠKA UZBUNJIVAČIMA

Svaka osoba koja primeti da postoji prevara, nepravilnost, zloupotreba, ili da se sprovode druge radnje koje predstavljaju opasnost da se izborni proces ne odvija prema Ustavu Republike Srbije i zakonima može se obratiti putem meil adrese: izbori@integrist.net

Kada nam se obratite mi Vam pružamo:

Zaštitu ličnih podataka : Pravno savetovanje i advokatsko zastupanje : Medijsku podršku : Međunarodnu podršku preko udruženja građana Biro za društvena istraživanja (BIRODI) kao člana Koalicije za zaštitu uzbinjivača u Jugoistočnoj Evropi

Ko može da bude uzbunjivač u izbornom procesu?

  • Osobe koje jesu, ili su bile radno angažovane u institucijama i privrednim subjektima koji su akteri izbornog integrita (uključujući i volontere i honorarne saradnike)
  • Korisnici usluga navedenih institucija/organa vlasti
  • Poslovni partneri i suvlasnici u privrednim društvima (agencije za istraživanje javnog mnjenja, marketinške agencije, donatori stranaka)

Ko je zadužen za Integritet izbornog procesa?

Narodna skupština Srbije : Agencije za istraživanja javnog mnjenja : Republička agencija za elektronske medije : Agencije za marketing : Agencija za borbu protiv korupcije : Organizacije civilnog družtva koje se bave posmatranjem izbora : Sudovi i tužilaštva : Javni medijski servisi i privatni mediji : Političke partije : Donatori : Republički zavod za statistiku : Birači : Članovi izborih komisija

 

Naredna godina biće godina borbe za integritet
Zoran Gavrilovic/Foto: mc.rsZoran Gavrilovic/Foto: mc.rs

Poštovani članovi i članice društvene mreže Integrist.net,

Navikli ste da subotom na Integristu pročitate blog post na temu integriteta ili da vam predstavimo osobu sa integritetom.

S obzirom da se bliži kraj godine, ove subote obraćam vam se kao predstavnik Biroa za društvena istraživanja, organizacije koja je osnivač internet zajednice Integrist.

Na početku vama i vašim porodicama, u ime BIRODI-ja, želim da predstojeće praznike provedete na način koji je u skladu sa Vašim željama.

Koristim i ovu priliku da vam se zahvalim što podržavate Integrist.net i tim činom  doprinosite razvoju građanskog, profesionalnog i institucionalnog integriteta, a tako posredno, doprinesite stvaranju društva po meri naših prava, interesa i potreba.

Naredna, 2017. godina, iz ugla borbe za integritet, biće izuzetnom značajna.

To će biti godina u kojoj ćemo pokušati, i uz vašu pomoć, da nađemo što više ljudi koji su “ljudi od integirteta“, odnosno da ih učinimo značajno vidljvim i društveno priznatim, a njihov integritet stavimo u funkciju jačanja institucionalnog integriteta kao glavne pretpostavke za borbu protiv korupcije, posebno na nivou naših gradova.

Da ova hipoteza ima smisla pokazalo je iskustvo Lokalnog antikorupcijskog foruma Grada Niša, antikorupcijskog tela koje je sazdano od ljudi sa građanskim i profesionalnim integritetom i čiji je integritet bio osnov za izgradnju i čuvanje institucionalnog integriteta LAF-a, antikorupcijskog tela koje je delovalo u ne baš podržavajućem okruženju.

Zato smo uvereni da građani sa integritetom treba da budu stub budućih antikorupcijskih tela na lokalnom nivou, čije je osnivanje predviđeno Akcionim planom za Poglavlje 23.  LAFovi  treba da budu svojevrsne fabrike integriteta u našim, korupcijom zarobljenim, gradovima.

S tim u vezi, pozivam vas da nam, u narednoj 2017. godini, pomognete da pronađemo ljude sa integritetom. Siguran sam da takvih ljudi ima u vašem okruženju i da ćete nam ih predložiti.

Želim i da vas informišem da je BIRODI, u saradnji sa aktivnim građanima sa aktivnim građanima, radio na izradi i usvajanju lokalnih planova za borbu protiv korupcijeu 11 opština u Srbiji.

Agencija za borbu protiv korupcije  radi na uspostavljanju modela za borbu protiv korupcije na lokalnom nivou. Nadajmo se da će finalna verzija biti u skladu sa nalazima Analize o rizicima korupcije na lokalnom nivou kada su u pitanju mere koje će sadržati predloženi plan. Rizici od korupcije koje je prepoznala Agencija za borbu protiv korupcije putem istraživanja zasnovanog na prigodnom uzorku od 44 lokalne samouprave su istovetni onima do kojih je dosao i BIRODI u proteklih pet godina rada u ovoj oblasti. Razlike koje postoje su plod različitog pogleda na definiciju borbe protiv korupcije na nivou gradova.

Za BIRODI borba protiv korupcije na lokalnom nivou je šira od borbe protiv korupcije na nivou uprave, organa, tela, ustanova i preduzeća u sastavu lokalne samouprave. Najveći deo toga je obuhvaćen planovima integriteta. Borba protiv korupcije na nivou gradova pre svega doprinese legitimizaciji borbe protiv korupcije, a to pre svega znači podrška sankcionisanju korupcije, zaštiti uzbunjivača, jačanju integriteta i unapređenje dobre uprave.Zato je potrebno jačati integritet i javnog, ali i civilnog, predizetničkog sektora, jer korupcija ima dve strane/aktera i mora se izgraditi integritet obe da bi se korupcija učinila što manje verovatnom.

Zato je pre svega bitno da na nivou gradova postoji integritet institucija koje su stubovi lokalnog/gradskog integriteta: parlament, izvršna vlast, inspekcije/revizori, ombudsman, poverenik za informacije od javnog značaja, službe za javne nabavke, gradski pravobranilac, službenici zadružene za koordinaciiju izrade i primene planova integriteta i službenici za prijem informacije od uzbunjiača, savet za praćene primene etičkih kodeksa lokalnih funkcionera i službenika i antikorupcijsko telo.

Integritet stubova lokalnog integriteta zavisi pre svega od: načina izbora kandidata za obavljanje navedeniih funkcija, a koji prevashodno garantuje njihov građanski i profesionalni integritet , odnosno institucionalni integritet, zatim resurse i uticaj/moć da sprovede u delo ono što mu je u nadležnosti.

Iskustvo iz Niša govori da lokalni akteri (civilno društvo, udruženja novinara, strukovna udruženja, uzbunjivači, stručnjaci za dobru upravu i integritet, građanski aktivisti) u javnoj proceduri sa jasnim kriterijumima, uz prisustvo uz predstavnika Agencije za borbu protiv korupcije i inicijatora BIRODI su garant integriteta članova i LAFa kao institucije.

Sva relevatna istraživanja govore da je integritet, resursi i efekat/uticaj borbe protiv korupcije  u Srbiji daleko od potrebnog.

Iz tog razloga je BIRODI inicirao model LAFova koji počiva na lokalnom antikorupcijskom telu čije su članovi građani sa građanskim i profesionalnim integritetom, čiji se integritet postavlja u funkciju izgradnje integriteta LAF-a kao antikorupcijske institucije, jer samo antikorupcijska institucija sa integritetom može da sprovodi mere iz Lokalnog plana za borbu protiv korupcije, uz adekvatne resurse, na način koji garantuje smanjenje korupcije.

Ovakav način izbora članova lokalnog antikorupcijskog tela ima za cilj da, ne samo, garantuje nezavisnost tela za borbu protiv korupcije, već i da na lokalnom nivou postoji mehanizam za jačanje građanskog i profesionalnog integriteta koji nije sam sebi svrha, već u funkciji jačanja institucionalnog integriteta i integriteta borbe protiv korupcije.

Uz početne muke, koje su pre svega plod nerazumevanja i neprihvatanja postojanja autonomnog mehanizma za borbu protiv korupcije od strane lokalnih samouprave, ova praksa je u Nišu zaživela.

Krajem 2016. godine BIRODI je doživeo svojevrsno priznanje. Grad Vranje nas je pozvao da im pomognemo u uspostavljanju lokalnog mehanizma za borbu protiv korupcije po modelu koji postoji u Nišu.

Da ne bi sve stalo na Nišu i Vranju, potrebna nam je vaša podrška. Pozivam vas da, svako u svojoj lokalnoj zajednici, pružite minimum podrške uspostavljanju i primeni lokalnih mehanizama za borbu protiv korupcije.

Smatram da su aktivni građani i građanke važna karika u formiranju pravne države. A pravna država poštuje i vladavinu prava i svoje građane i građanke.

 Zoran Gavrilović, programski direktor Biroa za društvena istraživanja

Medalja glasnih: Dokumentarni film o uzbunjivačima
pistaljka

Regionalna antikorupcijska inicijativa nedavno je premijerno emitovala dokumentarni flm o uzbunjivačima.

Cilj filma je da skrene pažnju javnosti na važnost čina osoba koje prijavljuju korupciju i zaštite tih osoba, otkloni predrasude i u prvi plan stavi sve prednosti ovakvog načina borbe protiv korupcije.

Valentina Krstić, Nataša Škaričić, Anila Hoxhaj, Zoran Gavrilović, Radomir Ilić, Mevludin Džindo, Arjan Dyrmishi i Srećko Sladoljev su glavni protagonisti ovog dokumentarnog filma.

Svako od njih je svoji ličnim primerom pokazao i dokazao da je integritet jedna od ključnih vrednosti.